En sık karşılaşılan sebep: eksik veya hatalı belge
Faturadaki ürün tanımının beyanla örtüşmemesi, çeki listesinin kap adediyle uyuşmaması ya da menşe belgesinin geç temin edilmesi, dosyanın ilerlemesini durduran en yaygın sebeplerdir. Belge eksikliği çoğu zaman gemi yola çıktıktan sonra fark edilir; bu noktada tedarikçiden yeni evrak temin etmek günler alır ve serbest süre bu arada işlemeye devam eder. Menşe belgesinin sonradan gelmesi ayrı bir kayıp yaratır: tercihli tarifeden yararlanma hakkı kaçırıldığında, indirimli vergi oranı yerine tam oran ödenir. Bu fark tek bir sevkiyatta bile müşavirlik ücretinin katlarına ulaşabilir.
Muayene hattı süreyi nasıl değiştirir?
Beyanname tescil edildikten sonra dosyaya risk analizine göre bir muayene hattı atanır. Yeşil hatta belge ve eşya kontrolü yapılmaz, işlem hızla tamamlanır. Sarı hatta belgeler incelenir; eksik veya çelişkili bir evrak varsa dosya bekler. Kırmızı hatta eşya fiziki olarak muayene edilir, gerekirse numune alınır ve laboratuvar sonucu beklenir. Hangi hatta düşüleceği önceden bilinemez, ancak beyanın tutarlılığı ve firmanın geçmiş sicili risk analizini etkiler.
Denetim ve izin gereklilikleri
Bazı ürün grupları gümrük işleminden önce ayrı bir denetim veya izin sürecine tabidir. Ürün güvenliği denetimi kapsamındaki eşyada TAREKS başvurusu yapılmadan işlem ilerlemez; gıda, tarım, kimyasal ve tıbbi cihaz gibi alanlarda ilgili bakanlık uygunluk yazısı gerekir. Bu gerekliliklerin varlığı doğrudan GTİP’e bağlı olduğu için, sınıflandırma hatası burada ikinci bir gecikme sebebine dönüşür: yanlış kod, gerekli denetimin hiç görülmemesine yol açar. İthalatçının çoğu zaman haberi olmayan bu adımlar, sipariş aşamasında tespit edildiğinde takvim buna göre kurulabilir.
Bekleme maliyeti nasıl hesaplanır?
Yük beklediğinde iki ayrı kalem işler. Demuraj, konteyneri zamanında iade etmediğiniz için armatöre ödenir ve serbest sürenin bitiminden itibaren günlük olarak artar; birçok tarifede günlük bedel kademeli olarak yükselir. Ardiye ise eşyanın liman sahasında bulunması karşılığında liman işletmesine ödenir. İkisi birlikte, birkaç günde gümrük işleminin toplam maliyetini aşabilir. Bu yüzden gerçek tasarruf müşavirlik ücretini pazarlık etmekte değil, beklemeyi hiç başlatmamakta. Belgelerin gemi varmadan hazır olması, çoğu dosyada tek başına yeterli.